Karakteristieken van creativiteit:
originaliteit;
variatie in denken en doen;
variatie in communicatie;
keuzevrijheid;
doelgericht gebruik van kennis en vaardigheden.

Sleutelvaardigheden voor de ontwikkeling van creativiteit:
ideeën genereren;
verbindingen maken;
wisselen van perspectief;
verbeeldingskracht gebruiken;
resultaat schetsen.

Verschillende manieren van denken.
Creatieve denktechnieken:
mindmappen, associëren, divergeren - convergeren - divergeren, vrij denken, verschillende invalshoeken, brainstormen, enzovoort.
Analyseren:
planmatig onderzoeken, verkennen, selecteren - wegen - kiezen, enzovoort.
Probleemoplossend werken:
mogelijkheden verkennen, functionaliteit, doelgerichtheid, enzovoort.
Kritisch denken:
vragen stellen, argumenten verzamelen, bediscussiëren, analyseren, classificeren, evalueren, conclusies trekken, enzovoort.

Onderstaande link verwijst naar een Schots handboek om met docenten de aspecten van creativiteit te bespreken.
http://www.ltscotland.org.uk/creativity/images/learningthinkingcreativi_36_tcm4-122009.pdf

Het brede schoolconcept leent zich bij uitstek voor cultuureducatie:
De brede school in het voortgezet onderwijs staat voor het verbreden van het onderwijsprogramma en is gericht op het vergroten van ontwikkelingskansen voor jongeren. Dit gebeurt vaak in samenwerking met uiteenlopende instellingen buiten de school. Diverse vormen van onderwijsvernieuwing zijn op dit uitgangspunt gebaseerd.

Het volgen van binnen- en buitenschoolse workshops of andere vormen van cultuureducatieprojecten vergroot de betrokkenheid van leerlingen bij de school en de buurt. Daarnaast maken de leerlingen kennis met de culturele instellingen en activiteiten in de directe omgeving, en kan er talentontwikkeling plaatsvinden die het niveau van kennismaking met kunst overstijgt. Ook leren de leerlingen sociale vaardigheden die ze de rest van hun schooltijd en later kunnen gebruiken.

Hierbij is de uitdaging aan te sluiten bij de passie en belevingswereld van de jongeren. Samenwerkingsverbanden van scholen voor voortgezet onderwijs en centra voor de kunsten, kunstenaars uit de regio, bibliotheken, musea, muziekscholen kunnen hieraan bijdragen.

Een binnen- en buitenschoolse structuur vergroot de kansen voor leerlingen om in aanraking te komen met uitvoerende kunst en een verdieping daarop.

Voorbeelden:

• leerlingen organiseren een podium voor lokaal en regionaal talent;
• leerlingen koppelen aan jonge kunstenaars die door middel van peer education een rolmodel zijn;
• verlengde schooldagactiviteiten: workshops in de verschillende kunstdisciplines;
• amateurkunstbeoefening, de school heeft hier een stimulerende en bemiddelende rol;
• circus en variété als jaarafsluiting;
• maatschappelijke stage in de erfgoedsector.

Links:
- Brede scholen
- Voortgezet onderwijs zet breed in op cultuur (pdf)

De aansluiting op het vervolgonderwijs kan op verschillende manieren vorm krijgen:

• door opleidingsoriënterende opdrachten in mbo en hbo;
• via speciale doorstroomtrajecten waarbij mbo-docenten lesgeven in vmbo en vice versa;
• door leerlingen van het hbo les te laten geven op het mbo;
• door leerlingen van het vmbo mee te laten lopen met mbo-deelnemers;
• via het cultuurportfolio

Urban is een levensstijl met hiphop, breakdance, R&B, spoken word, enzovoort. Met kenmerken als authenticiteit, echtheid en een multidisciplinair aanbod dat voortkomt uit een achterstand die los gezien moet worden van etniciteit. Het laagdrempelige van de subcultuur en de hoogwaardige mogelijkheden zorgen voor steeds meer crossculturele verbindingen.

Een aantal steden heeft een Urban Culture Podium. Hierin werken podia en andere instellingen samen, ook worden talenten uit de wijken betrokken.

Lees het artikel Wat is urban culture

De Mediafabriek ontwikkelt samen met het Nederlands Instituut voor Filmeducatie, Digital Playground en het SLO, de Doorlopende leerlijn Mediawijsheid.

Bronnen
Mediawijsheid
NIF
Digital Playground
SLO

De kern van een portfolio:

• het is een doelgericht aangelegde verzameling werk;
• toont vooruitgang en ontwikkeling in het leerproces aan;
• betrekt leerlingen bij het leerproces;
• is een instrument waarmee leerlingen leren reflecteren.

Karakteristiek cultuurportfolio:

• bevat verzameld werk van leerlingen: vooronderzoeken, schetsen, inspiratiebronnen, (deel)producten;
• geeft inzage in het creatieve proces bestaande uit proces en product.

De verschillende soorten portfolio's:
Ontwikkelingsportfolio:

• laat groei van de leerling zien;
• laat sterke en zwakke kanten van de leerling zien;
• de resultaten geven richting aan het leerproces;

Beoordelingsportfolio:

• bevat bewijsstukken van kennen en kunnen;
• is het eindproduct van een leertraject;

Showportfolio;

• toont het werk dat de leerling zelf wil laten zien;
• leerlingen zijn zelf verantwoordelijk;

Doorstoomportfolio:

• gericht op de doorstroom;
• voorwaarden: afspraken tussen toeleverende en afnemende school.

In het weekrooster van de leerlingen worden verschillende kunstdisciplines als 1-uurs en/of 2-uurs vakken aangeboden.

Mogelijke kenmerken van het programma van de kunstklas:

• verdiepend voor wat betreft kennis en vaardigheden;
• kunst en cultuur vertrekpunt voor niet-kunstvakken.

In het leergebied Kunst en cultuur worden kennis en vaardigheden van de verschillende kunstdisciplines in samenhang aangeboden. Er zijn geen afzonderlijke uren meer voor beeldende vorming, muziek, dans of drama.

Leerlingen kunnen (op bepaalde momenten) terecht in een lokaal om onder toezicht van een docent zelfstandig aan hun werk te werken.

De kunstenaar is schakel tussen kunst en school. Het gaat veelal om actieve kunstbeleving. Met de kunstenaar als vakman, inspirator, eyeopener en aanboorder van wellicht onvermoed talent. Die zowel leerlingen als leerkrachten méér kan laten zien en ervaren dan de dagelijkse realiteit. Contacten met kunstenaars gebeurt vaak in projecten.

Bik: Beroepskunstenaar in de klas
De Bik-kunstenaar heeft een Bik-certificaat en kan projectmatig op scholen werken. Bik'ers zijn kunstenaars met een bijscholing op het gebied van het onderwijs en projectmatig werken. Zij kunnen samen met de school ideeën die op school leven, verder ontwikkelen tot concrete kunstprojecten. Kunstenaars kunnen en durven dingen anders aan te pakken. Bik-projecten hebben een duidelijk begin en eind en resulteren vaak, indien gewenst, in een presentatie, een voorstelling of een tentoonstelling.

Bespreek bij een eerste contact in ieder geval het volgende.
1 Hoe wil de school het project uitvoeren? (Bijvoorbeeld: eenmalig, binnen een gekozen thema, losstaand of juist als onderdeel van het cultuureducatiebeleid)
2 Wilt u een ontmoeting en voorbespreking voordat u besluit met de kunstenaar in zee te gaan?
3 Wanneer moet het project plaatsvinden en hoe lang mag het duren?
4 Met welke groepen wordt het project uitgevoerd?
5 Kan het project op school plaatsvinden? Wat zijn de benodigde faciliteiten?
6 Leidt een project tot een presentatie op school? Voor wie is het bedoeld? Wie organiseert het?
7 Welke dingen dienen vooraf te worden geregeld? Wie is daarvoor verantwoordelijk?
8 Wie is voor de kunstenaar het vaste aanspreekpunt op school? Hoe en wanneer is die het beste te bereiken?
9 Hoe ziet de projectbegroting eruit? Hebt u inzage in de afzonderlijke posten? Kan de school zien of zij de kosten kan beïnvloeden door bijvoorbeeld zelf materiaal aan te dragen of het project meerdere keren te laten uitvoeren?

Het is van belang dat een school een visie heeft op cultuureducatie, een voorstelling van het belang ervan, van de vorm en de inhoud. Dat is niet alleen de taak van de cultuurcoördinator, maar ook van de directie en alle medewerkers. Alle bij cultuureducatie betrokken personen en instellingen moeten duidelijk hebben welke invulling zij aan cultuureducatie kunnen en willen geven. Dat is het vertrekpunt voor overleg tussen de betrokken partijen.

De school en haar culturele partners kunnen op basis van hun visie gezamenlijk een beleidsplan schrijven. Daarin verwoorden ze wat hun doelen zijn, hoe de verantwoordelijkheden verdeeld zijn en wat het beschikbare budget is. Dit kan opgenomen worden in het cultuurprofielplan. Vanzelfsprekend is er een duidelijke samenhang tussen de algemene visie op onderwijs van de school en de visie op cultuureducatie.

Scholen met een duidelijk omschreven visie op cultuureducatie zijn een goede gesprekspartner voor culturele instellingen, waardoor de samenwerking beter vorm kan krijgen.

Extern communiceren met zo actueel mogelijke informatie. Denk hierbij aan:

• een vast aanspreekpunt over communicatie;
• duidelijke informatie over feitelijke zaken;
• bewust zijn van het imago dat de school in de buitenwereld heeft;
• herkenbaar in vorm zijn;
• berichten in de lokale en regionale media;
• ouders informeren;
• informeren van samenwerkingspartners en overheden;
• elektronische nieuwsbrief;
• website;
• schoolgids.

Voor de evaluatie van de onderwijsopbrengsten kunnen de volgende activiteiten ingezet worden.

• Checklist nalopen: een leerplan nalopen aan de hand van een lijst met aandachtspunten.
• Leerlingen en ouders interviewen: een vraaggesprek met als doel informatie van leerlingen of ouders te verzamelen.
• Observeren: waarnemen van gedrag (in lessen van collega's).
• Vragenlijsten afnemen: schriftelijk of digitaal afnemen van een lijst met vragen.
• Toets of leerverslag maken: afnemen van een toets, maken van een verslag of portfolio.
• Logboek bijhouden: bijhouden van activiteiten en de reactie daarop van leerlingen gedurende of direct na afloop van de les.